Νεογνό – βρέφος (0- 2 χρονών)

Από την εγκυμοσύνη ήδη και τον τοκετό, το ταξίδι στη μητρότητα ξεκίνησε. Οι αλλαγές είναι πολλές και τα συναισθήματα ποικίλα: αγάπη, χαρά και ενθουσιασμός αλλά και φόβος για το άγνωστο μέλλον…..

Κατά τις πρώτες μέρες της ζωής παρατηρούμε πολλές μεταβολές  στη συμπεριφορά του νεογνού, που δεν εξαρτώνται μόνο από την ωριμότητα του μωρού και τη φυσική του κατάσταση, αλλά και από το αν βρίσκεται σε εγρήγορση ή νυστάζει,  αν είναι πεινασμένο ή χορτάτο. Η μητέρα χρειάζεται διακριτική υποστήριξη συμπεριλαμβανόμενης  και της εδραίωσης του θηλασμού.

Η πρώτη εξέταση

Η πρώτη επίσκεψη της ιατρού γίνεται κατά τις πρώτες 2-3 μέρες από την άφιξή του νεογνού στο σπίτι και  περιλαμβάνει και τη συζήτηση με τους γονείς σχετικά με τυχόν  απορίες ή ανησυχίες τους, που αφορούν τη φυσιολογική συμπεριφορά των νεογνών, με τρόπο κατανοητό για τους γονείς.

Η Παιδίατρος απαντά στα πρώτα σας ερωτήματα για το μωρό, αλλά και για τη μητέρα, που βιώνει κατά τη μεταβατική περίοδο της λοχείας  τις πολλές αλλαγές που συντελούνται- σωματικές, ορμονικές και ψυχολογικές.

Δίνει αναλυτικές οδηγίες και πρακτικές συμβουλές για το θηλασμό, αφού ελέγξει την προσκόλληση του νεογνού στο στήθος, ή για τη σίτιση με ξένο γάλα, όταν ο θηλασμός δεν είναι εφικτός-επιθυμητός ,  για την υγιεινή, τον ύπνο, το κλάμα, για τα «πονάκια» του, και πολλά άλλα που θα σας αποφορτίσουν γνωρίζοντας ότι φροντίζετε καλά το μωρό σας! Σας ενημερώνει για το πώς θα καταλάβετε ότι κάτι δεν πάει καλά με το μωρό σας και τι πρέπει να κάνετε, πότε και πώς.

Η Παιδίατρος εξετάζει ενδελεχώς το νεογνό ενώ παράλληλα ενημερώνει τους γονείς για τα ευρήματα της φυσικής εξέτασης. Το ελέγχει στο φως της ημέρας  για ίκτερο και το ζυγίζει, για να εκτιμήσει την επάρκεια της σίτισης και να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης, με την ίδια ζυγαριά,  για τις επόμενες μετρήσεις. Η επόμενη επίσκεψη γίνεται κατά την 14η -15η μέρα ζωής για να εκτιμηθεί αν επανέκτησε το βάρος γέννησης, που είναι ένδειξη της καλής φυσικής κατάστασης του παιδιού και της επάρκειας του θηλασμού. Δίνονται οδηγίες αλλά και πρακτική επίδειξη σε κούκλα των πρώτων βοηθειών, σε περίπτωση πνιγμονής ή άπνοιας του μωρού.

Μετά τον πρώτο μήνα

Το μωρό σας  μετά τον πρώτο μήνα της ζωής του γίνεται βρέφος, που αναπτύσσεται ταχύτατα. Η παιδίατρος εξετάζει το μωρό σας μία φορά κάθε μήνα μέχρι το χρόνο.  Παρακολουθεί όλες τις παραμέτρους σωματικής ανάπτυξης (βάρος, ύψος, περίμετρος κεφαλής), προκειμένου να διαπιστώσει ότι σωματικά, αναπτύσσεται ομαλά.  Επίσης παρακολουθεί την ψυχοκινητική του εξέλιξη και κάνει τα απαραίτητα εμβόλια. Απαντά σε όλα τα ερωτήματα των γονέων, καθώς παρατηρούν και ανακαλύπτουν το μωρό τους και αντιμετωπίζει τα προβλήματα που ανακύπτουν με συμβουλές , θεραπείες και εργαστηριακό έλεγχο όποτε χρειαστεί.

Η γνώση από το μεγάλωμα ενός προηγούμενου μωρού, δεν αποτελεί δικλείδα ασφαλείας για να μην χρειάζεται η εξέταση του βρέφους κάθε μήνα, διότι το κάθε μωρό είναι μοναδικό, με ξεχωριστές ανάγκες και όχι απαραίτητα τις ίδιες με το προηγούμενο ή τα προηγούμενα παιδιά.

Ψυχοκινητική ανάπτυξη

Η ψυχοκινητική ανάπτυξη του βρέφους διακρίνεται σε τέσσερις τομείς:

Στάση σώματος και αδρές κινήσεις,

όραση και λεπτή κινητικότητα,

ακοή και ανάπτυξη του λόγου και

κοινωνική συμπεριφορά και παιχνίδι.

Έτσι, η Παιδίατρος μπορεί να εκτιμήσει εάν οι κινήσεις του μωρού, η δυνατότητα να καθίσει ή να περπατήσει,  η ικανότητα να αντιλαμβάνεται και να πιάνει πράγματα γύρω του, οι δεξιότητες,  η κοινωνικότητα, η ανάπτυξη του λόγου, εντάσσονται στα φυσιολογικά όρια ή όχι. Τα περισσότερα βρέφη και παιδιά κινούνται στο μέσο όρο της αναπτυξιακής αξιολόγησης. Όχι σπάνια όμως, παρατηρούνται αποκλίσεις  και η παιδίατρος μέσα από την εμπειρία και την τακτική παρακολούθηση, θα εκτιμήσει αν πρόκειται για παραλλαγή του φυσιολογικού ή χρειάζεται κάποιος εξειδικευμένος εργαστηριακός έλεγχος ή παραπομπή σε άλλον ειδικό γιατρό. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση και πρώιμη παρέμβαση ακόμα και σε απλές περιπτώσεις, διότι έχει μεγάλη σημασία για την εξέλιξη του μωρού αλλά και για όλη την οικογένεια.

Σύμφωνα με τις διεθνείς επιστημονικές οδηγίες για την αναπτυξιακή αξιολόγηση του βρέφους, ο έλεγχος διενεργείται στις 6 εβδομάδες, στους 3,  6 και 9 μήνες, στο χρόνο, στους 15 και 18 μήνες και συνεχίζεται σε παιδιά 2, 2.5, 3, 4 και 5 ετών.

Η Παιδίατρος Δρ. Μαρία Κατσάρα, διενεργεί τη νέα αναπτυξιακή δοκιμασία «Παĩς» στο Ιατρείο, για την πρώιμη ανίχνευση διαταραχών αυτιστικού φάσματος, σε παιδιά ηλικίας 18 μηνών έως 4 ετών,  τα οποία δεν έχουν τις αναμενόμενες για την ηλικία τους επικοινωνιακές δεξιότητες ή καθυστερούν να μιλήσουν. Δείτε αναλυτικά, εδώ.

Ψυχοκινητική εξέλιξη

Στον  2ο μήνα της ζωής του το βρέφος σηκώνει το κεφάλι σε πρηνή θέση, προσηλώνει το βλέμμα στο πρόσωπο της μαμάς, παρακολουθεί αντικείμενα οριζόντια σε κοντινή απόσταση, χαμογελά σε ανταπόκριση, αντιδρά στους ήχους και την ομιλία των οικείων,  παράγει ήχους.

Στον  3ομήνα το βρέφος αρχίζει να ανασηκώσει και το θώρακα του σε πρηνή θέση, ενώ στηρίζει καλά το κεφαλάκι του. Το μωρό σας από τον 3ο μήνα αρχίζει να βλέπει πολύ καθαρότερα, να παρατηρεί τα δάχτυλά του και κοντινά αντικείμενα με έντονα χρώματα, να παράγει ήχους και τις πρώτες συλλαβές όταν του μιλούν, ή είναι ευχαριστημένο. Γυρνά τα μάτια ή/και το κεφάλι σε οικεία φωνή. Κατά το μήνα αυτό σταματούν συνήθως και οι κολικοί.

Στον  4ο μήνα στηρίζει καλά το κεφαλάκι του, ανασηκώνει πολύ καλά τον θώρακα σε πρηνή θέση, ανταλλάσσει πρωτοκουβέντα με τους γονείς, ενώ απλώνει να πιάσει αντικείμενα. Μετά τον 4ο μήνα προς τον 5ο μήνα αρχίζει και η εισαγωγή των ξένων τροφών και μπορεί να σταματήσει η αποστείρωση του μπιμπερό ή της πιπίλας, αλλά οι κανόνες υγιεινής πρέπει να τηρούνται απαρέγκλιτα, ιδιαίτερα εάν δεν έχει θηλάσει επαρκώς.

Στον  6ο μήνα κάθεται με υποστήριξη, γυρνά από την ύπτια θέση στο πλάι, σηκώνει και πιάνει τα πόδια σε ύπτια θέση, συγκρατούμενο στηρίζει το βάρος του. Συλλαμβάνει και κρατά αντικείμενα, βάζει όλα τα αντικείμενα στο στόμα. Συλλαμβάνει και κουνά εσκεμμένα κουδουνίστρα για να παράγει ήχο.

Στον  9ο μήνα, το βρέφος κάθεται σταθερά, προχωρά στο έδαφος έρποντας, στριφογυρνώντας ή μπουσουλώντας, ήδη μετά τον 6ο μήνα μεταφέρει αντικείμενα από το ένα χέρι στο άλλο, πιάνει ψίχουλα με δείκτη και αντίχειρα, κάνει παλαμάκια και «κου-πε-πε», αναζητά αντικείμενο που πέφτει, κρατά και δαγκώνει μικρό κομμάτι τροφής. Αναγνωρίζει οικεία πρόσωπα, δείχνει τα συναισθήματά του και αρχίζει να «μιλά» με διπλές συλλαβές. Δείχνει φόβο για τους ξένους.

Από τον 10ο έως τον 12ο μήνα, ξεκινά να μπουσουλάει γρήγορα , να σέρνεται με τον ποπό ή να περπατά σαν αρκούδα. Κρατιέται και σηκώνεται όρθιο μόνο του  και σταδιακά  προς τον 12ο μήνα αρχίζει να κάνει βηματάκια, ακουμπώντας σε σταθερά σημεία. Συνήθως μέχρι τον 15ο μήνα περπατά μόνο του. Αρχίζει να πετά κάτω αντικείμενα και να τα αναζητεί που πέφτουν. Δείχνει μακρινά αντικείμενα με τον δείχτη, ενώ ακολουθεί απλές εντολές. Μπορεί να προφέρει μερικές λέξεις, ενώ παίζει παιχνίδια αλληλεπίδρασης, όπως  «κου-κου-τσα» και «κόλλα το».

Αντιλαμβάνεται σε μεγάλο βαθμό ότι συμβαίνει γύρω του και θέλει να συμμετέχει, ενώ αρχίζει να εξερευνά το γύρω του περιβάλλον, γι αυτό και η προσοχή των γονέων για ελαχιστοποίηση των κινδύνων πρέπει να είναι μεγάλη. Έχει βγάλει τα πρώτα νεογιλά δόντια και έχει αρχίσει να μασά την τροφή του.

Κατά το μηνιαίο έλεγχο του βρέφους, η Παιδίατρος:

Θα ελέγξει την ψυχοσωματική του εξέλιξη.

Θα αντιμετωπίσει τις συνήθεις βρεφικές παθήσεις καθώς και τυχόν άλλα προβλήματα (ίκτερος που δεν υποχωρεί, απόφραξη δακρυϊκού πόρου, εξανθήματα κ.α) με οδηγίες, θεραπείες, συνταγογράφηση εργαστηριακών εξετάσεων όπου χρειάζεται ή και παραπομπή σε ειδικούς ιατρούς.

Θα κάνει όλα τα εμβόλια που προβλέπονται και είναι πολύ σημαντικά για την υγεία και τη ζωή του.

Θα σας προτείνει την εισαγωγή στερεών τροφών σύμφωνα με τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα, αλλά και εξατομικευμένα, ανάλογα με το αν το βρέφος θηλάζει ή είναι σε γάλα φόρμουλα, αν εμφανίζει ατοπική δερματίτιδα ή όχι, αν παρουσιάσει αντίδραση σε κάποιες από τις νέες τροφές, αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αλλεργίας.

Θα απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα των γονέων για θέματα επαφής με το μωρό, φαγητού, ύπνου, απασχόλησης και παιχνιδιών, ασφάλειας στο σπίτι και στο αυτοκίνητο, ορίων που πρέπει να τίθενται, σχέσεις με τον σύντροφο και τα άλλα παιδιά της οικογένειας, οδηγίες για το πώς μπορείτε να χειριστείτε καλύτερα την επιστροφή της μητέρας στην εργασία της.

Βασικές πληροφορίες για το νεογνό

Το βάρος του κατά τη γέννηση κυμαίνεται στα 2,5 με 3,5 κιλά και αμέσως μετά, συνήθως χάνει 200-300 γραμμάρια που αναπληρώνονται μέσα στο πρώτο 15ήμερο. Ακούει πολύ καλά, έχει περιορισμένη όραση στα 20-30 εκατοστά και κοιμάται 15-20 ώρες την ημέρα.

Το νεογνό πρέπει να βρίσκεται σε δωμάτιο με ιδανική θερμοκρασία 18-21 βαθμούς κελσίου, ο καθαρός αέρας να ανανεώνεται συχνά και να μην είναι ξερή η ατμόσφαιρα.

Μη δέχεστε επισκέψεις που μπορεί να μεταφέρουν ιούς στο νεογνό, μην αφήνετε κανέναν να το φιλάει ή να το χαϊδεύει χωρίς να έχει πλύνει τα χέρια του, κάτι που ισχύει ακόμη και για τη μητέρα πριν το θηλασμό αλλά και συνεχώς. Το νεογνό είναι ευάλωτο, παρ΄ ότι έχει λάβει αντισώματα από τη μητέρα πριν από τη γέννησή του.

Ζητήστε βοήθεια από την παιδίατρό σας προκειμένου να επιτύχετε τον αποκλειστικό θηλασμό και απολαύστε μαζί με το μωρό σας τη διαδικασία. Μόλις το ταΐσετε, κρατήστε το όρθιο για 15-20΄, ώστε να «κατέβει» το γάλα και να ρευτεί και μετά βάλτε το να ξαπλώσει σε ύπτια θέση.

Πίνετε άφθονα υγρά και γάλα, μην πίνετε ανθρακούχα και αλκοολούχα ποτά, μη λαμβάνετε φάρμακα και παραφαρμακευτικά προϊόντα, χωρίς να ρωτήσετε την παιδίατρό σας.

Το νεογνό κάνει 6-7 ρευστές και κιτρινωπές κενώσεις ημερησίως. Αλλάξτε το άμεσα, διότι το δέρμα του είναι πολύ ευαίσθητο και υπάρχει κίνδυνος συγκάματος.

Οι οδηγίες για το μπάνιο του νεογνού άλλαξαν. Το καθημερινό μπάνιο δε συστήνεται πλέον. Το σμήγμα που υπάρχει στο δέρμα του είναι προστατευτικό για την ευαίσθητη επιδερμίδα του νεογνού. Όταν ο επιδερμικός φραγμός έχει διασπαστεί, τότε το δέρμα γίνεται πύλη εισόδου για μικρόβια και αλλεργιογόνα και το μωρό σας γίνεται πιο ευαίσθητο σε λοιμώξεις ή και μετέπειτα ανάπτυξη αλλεργιών. Προτείνεται να καθαρίζετε τοπικά την περιοχή της πάνας μέχρι να πέσει ο ομφαλός και μετά κάντε του μπάνιο, μόνο 2-3 φορές την εβδομάδα, για να προστατεύσετε το δέρμα του. Κάντε μπάνιο στο νεογνό το βράδυ πριν από το γεύμα του. Το ηρεμεί. Κρατάτε πάντα το κεφαλάκι του υπερυψωμένο. Η θερμοκρασία του νερού πρέπει να είναι 37 βαθμοί Κελσίου. Βάλτε 1 φορά την ημέρα καθαρό οινόπνευμα στον ομφαλό του με καθαρό βαμβάκι ή αποστειρωμένη γάζα, έως ότου ο ομφαλός ξεραθεί και πέσει σε περίπου 12-15 ημέρες. Χρησιμοποιήστε ενυδατική βρεφική λοσιόν μετά το μπάνιο.

error: Content is protected !!