Ο πονόλαιμος είναι ένα από τα συχνότερα συμπτώματα που οδηγούν τους γονείς στο παιδιατρείο, ιδιαίτερα κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες. Παρόλο που στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται σε ιώσεις, υπάρχει και η πιθανότητα να πρόκειται για στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα, μια μικροβιακή λοίμωξη που απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση. Η διάκριση ανάμεσα σε μια ιογενή και μια μικροβιακή λοίμωξη δεν είναι πάντοτε εύκολη για τους γονείς, γι’ αυτό και η σωστή αξιολόγηση από παιδίατρο είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα προκαλείται από τον β-αιμολυτικό στρεπτόκοκκο ομάδας Α και αποτελεί μία από τις συχνότερες μικροβιακές λοιμώξεις της παιδικής ηλικίας. Εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά σχολικής ηλικίας, ενώ είναι αρκετά πιο σπάνια σε παιδιά κάτω των τριών ετών.
Τι είναι η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα;
Η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα είναι μια λοίμωξη του φάρυγγα και των αμυγδαλών που προκαλεί έντονη φλεγμονή και χαρακτηριστικά συμπτώματα. Πολλοί γονείς θεωρούν ότι κάθε πονόλαιμος συνοδεύεται από ανάγκη για αντιβίωση, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Οι περισσότερες περιπτώσεις πονόλαιμου στα παιδιά προκαλούνται από ιούς και όχι από στρεπτόκοκκο. Μόνο ένα μέρος των παιδιών που εμφανίζουν πονόλαιμο και πυρετό πάσχουν πραγματικά από στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα.
Η σωστή διάγνωση είναι σημαντική, καθώς η μικροβιακή λοίμωξη χρειάζεται συγκεκριμένη θεραπεία για να υποχωρήσουν τα συμπτώματα και να μειωθεί ο κίνδυνος επιπλοκών.
Πώς μεταδίδεται ο στρεπτόκοκκος;
Ο στρεπτόκοκκος μεταδίδεται κυρίως μέσω των σταγονιδίων του αναπνευστικού. Όταν ένα παιδί που νοσεί βήχει, φτερνίζεται ή μιλά σε κοντινή απόσταση, το μικρόβιο μπορεί να μεταφερθεί σε άλλα παιδιά ή ενήλικες. Η μετάδοση είναι πιο εύκολη σε σχολεία, παιδικούς σταθμούς και γενικά σε χώρους όπου υπάρχει συγχρωτισμός.
Για τον λόγο αυτό συχνά παρατηρούνται πολλά κρούσματα στην ίδια σχολική τάξη ή ακόμη και μέσα στην ίδια οικογένεια.
Ποια είναι τα συμπτώματα της στρεπτοκοκκικής αμυγδαλίτιδας;
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο έντονος πονόλαιμος. Το παιδί δυσκολεύεται να καταπιεί και πολλές φορές αρνείται να φάει ή να πιει λόγω του πόνου.
Συνήθως εμφανίζεται υψηλός πυρετός που ξεπερνά τους 38 βαθμούς Κελσίου. Οι αμυγδαλές είναι κόκκινες, πρησμένες και συχνά παρουσιάζουν λευκά στίγματα ή πυώδεις πλάκες. Παράλληλα μπορεί να υπάρχει διόγκωση και ευαισθησία στους λεμφαδένες του λαιμού.
Αρκετά παιδιά παραπονιούνται για πονοκέφαλο, ενώ δεν είναι ασυνήθιστο να εμφανιστούν κοιλιακό άλγος, ναυτία ή ακόμη και εμετοί. Σε μικρότερες ηλικίες τα συμπτώματα μπορεί να είναι λιγότερο χαρακτηριστικά, γεγονός που δυσκολεύει τη διάγνωση.
Ποια συμπτώματα δείχνουν πιθανότερα ιογενή λοίμωξη;
Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα των γονέων είναι πώς μπορούν να καταλάβουν αν πρόκειται για ίωση ή για στρεπτόκοκκο.
Αν το παιδί έχει έντονη καταρροή, βήχα, βραχνάδα ή κόκκινα μάτια, τότε οι πιθανότητες γέρνουν περισσότερο προς μια ιογενή λοίμωξη. Αντίθετα, η κλασική στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα χαρακτηρίζεται από έντονο πονόλαιμο και πυρετό χωρίς συνήθως να συνυπάρχουν αυτά τα συμπτώματα.
Παρόλα αυτά, καμία διάγνωση δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στα συμπτώματα και γι’ αυτό η εξέταση από παιδίατρο παραμένει απαραίτητη.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η κλινική εικόνα δίνει σημαντικές πληροφορίες, αλλά δεν αρκεί πάντοτε για να επιβεβαιώσει την παρουσία στρεπτόκοκκου.
Η πιο συνηθισμένη εξέταση είναι το strep test, ένα γρήγορο τεστ που πραγματοποιείται στο ιατρείο. Ο παιδίατρος λαμβάνει δείγμα από τον φάρυγγα με ειδικό στυλεό και μέσα σε λίγα λεπτά μπορεί να γνωρίζει αν υπάρχει στρεπτόκοκκος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και καλλιέργεια φαρυγγικού επιχρίσματος, ιδιαίτερα όταν τα αποτελέσματα δεν είναι ξεκάθαρα ή όταν υπάρχουν συχνές υποτροπές.
Χρειάζεται πάντα αντιβίωση;
Η αντιβίωση δεν πρέπει να χορηγείται προληπτικά ούτε σε κάθε πονόλαιμο. Όταν το strep test ή η καλλιέργεια επιβεβαιώσουν τη στρεπτοκοκκική λοίμωξη, τότε η αντιβιοτική αγωγή είναι απαραίτητη.
Η θεραπεία συμβάλλει στην ταχύτερη υποχώρηση των συμπτωμάτων, περιορίζει τη μετάδοση του μικροβίου σε άλλα άτομα και μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών.
Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες του παιδιάτρου και να μην διακόπτουν την αγωγή μόλις το παιδί αισθανθεί καλύτερα.
Πότε μπορεί να επιστρέψει το παιδί στο σχολείο;
Ένα παιδί με στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα είναι μεταδοτικό, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες ημέρες της λοίμωξης.
Συνήθως μετά την έναρξη της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής και εφόσον έχει περάσει ένα 24ωρο χωρίς πυρετό και με εμφανή βελτίωση της γενικής κατάστασης, μπορεί να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στο σπίτι;
Η ξεκούραση και η καλή ενυδάτωση είναι βασικά στοιχεία της ανάρρωσης. Πολλά παιδιά δυσκολεύονται να καταπιούν λόγω του πόνου, επομένως τα χλιαρά ή δροσερά υγρά και οι μαλακές τροφές βοηθούν σημαντικά.
Η παρακεταμόλη ή η ιβουπροφαίνη, όταν χορηγούνται σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου, μπορούν να ανακουφίσουν από τον πυρετό και τον πονόλαιμο.
Οι γονείς θα πρέπει να ενθαρρύνουν το παιδί να πίνει υγρά ακόμη και σε μικρές ποσότητες, ώστε να αποφευχθεί η αφυδάτωση.
Υπάρχουν επιπλοκές;
Οι επιπλοκές σήμερα είναι σχετικά σπάνιες όταν η διάγνωση γίνεται έγκαιρα και ακολουθείται η κατάλληλη θεραπεία. Παρ’ όλα αυτά, η στρεπτοκοκκική λοίμωξη δεν πρέπει να υποτιμάται.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί περιαμυγδαλικό απόστημα, ενώ σπανιότερα έχουν περιγραφεί επιπλοκές όπως ο ρευματικός πυρετός και η μεταστρεπτοκοκκική σπειραματονεφρίτιδα.
Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο η χορήγηση της κατάλληλης θεραπείας έχει ιδιαίτερη σημασία.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον παιδίατρο;
Αν το παιδί δυσκολεύεται να αναπνεύσει, δεν μπορεί να καταπιεί ούτε υγρά, εμφανίζει έντονη αφυδάτωση ή παρουσιάζει επιδείνωση των συμπτωμάτων παρά τη θεραπεία, απαιτείται άμεση επικοινωνία με τον παιδίατρο.
Επίσης, οποιοσδήποτε υψηλός πυρετός που επιμένει ή οποιαδήποτε εικόνα που προκαλεί έντονη ανησυχία στους γονείς πρέπει να αξιολογείται χωρίς καθυστέρηση.
Η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες μικροβιακές λοιμώξεις της παιδικής ηλικίας και συχνά προκαλεί έντονο πονόλαιμο, πυρετό και δυσκολία στην κατάποση. Παρόλο που πολλά περιστατικά πονόλαιμου οφείλονται σε ιώσεις, η σωστή διάγνωση μέσω κλινικής εξέτασης και strep test είναι απαραίτητη για να διαπιστωθεί αν απαιτείται αντιβιοτική αγωγή. Με την έγκαιρη αντιμετώπιση, τα περισσότερα παιδιά αναρρώνουν γρήγορα και επιστρέφουν σύντομα στις καθημερινές τους δραστηριότητες.
